Η φύτευση δέντρων το φθινόπωρο δίνει στο νέο δέντρο κάτι που η άνοιξη δεν μπορεί να του δώσει: χρόνο. Οι ρίζες συνεχίζουν να μεγαλώνουν όσο το έδαφος κρατά τη θερμότητά του, ενώ το φύλλωμα σταματά, και το δέντρο φτάνει στο πρώτο του καλοκαίρι με ρίζες που έχουν ήδη απλώσει έξω από την μπάλα.
Στην Αττική το καλύτερο παράθυρο για τα περισσότερα δέντρα είναι από τον Οκτώβριο ως τον Δεκέμβριο. Οι ρίζες μεγαλώνουν σε ζεστό έδαφος ενώ ο αέρας δροσίζει και το δέντρο χρειάζεται λιγότερο νερό. Εξαιρέσεις είναι τα εσπεριδοειδή και οι φοίνικες, που φυτεύονται όταν ζεστάνει ο καιρός.
Απαντάμε την ίδια ή την επόμενη εργάσιμη. Ζητήστε δωρεάν εκτίμηση

| Είδος | Καλύτερη εποχή φύτευσης | Τι προσέχουμε |
|---|---|---|
| Δέντρα σε γλάστρα, φυλλοβόλα και αειθαλή | Φθινόπωρο | Οι ρίζες που κάνουν κύκλο στη γλάστρα ισιώνονται ή κόβονται πριν τη φύτευση |
| Γυμνόριζα φυλλοβόλα και οπωροφόρα | Χειμώνας, σε λήθαργο, μετά την πτώση των φύλλων | Συχνά χρειάζονται στήριξη τον πρώτο χρόνο |
| Ελιά | Φθινόπωρο όπου δεν πέφτει παγετός, αλλιώς άνοιξη | Η απόφαση ακολουθεί τον κίνδυνο παγετού στη θέση |
| Εσπεριδοειδή (λεμονιά, πορτοκαλιά, μανταρινιά) | Άνοιξη, μετά τον τελευταίο παγετό | Φυτεύονται στο ίδιο βάθος που ήταν στη γλάστρα |
| Φοίνικες από φυτώριο αγρού | Αρχές καλοκαιριού, με ζεστό έδαφος | Φυτεύονται στο ίδιο ακριβώς βάθος που μεγάλωναν |
Γιατί φθινόπωρο και όχι άνοιξη
Γιατί το δέντρο που φυτεύεται το φθινόπωρο ριζώνει πριν του ζητηθεί να στηρίξει φύλλωμα και καλοκαίρι. Με τη δροσιά τα φυτά στρέφουν την ενέργειά τους από τη νέα βλάστηση προς τις ρίζες, και αυτές συνεχίζουν να μεγαλώνουν για μήνες αφού ο αέρας έχει κρυώσει.
Η ανοιξιάτικη φύτευση αντιστρέφει τη σειρά. Το δέντρο βγάζει φύλλα αμέσως, η ζήτηση για νερό ανεβαίνει κάθε εβδομάδα και η πρώτη ζέστη το βρίσκει με τις ρίζες ακόμη μέσα στην μπάλα της γλάστρας. Σε έναν τόπο με μακρύ και ξερό καλοκαίρι, όπως η Αττική, αυτή η διαφορά μετρά.
Η φθινοπωρινή φύτευση σημαίνει επίσης λιγότερη καταπόνηση από την έλλειψη νερού. Με μικρότερες μέρες και χαμηλότερες θερμοκρασίες, το νεαρό δέντρο χάνει λιγότερη υγρασία από τα φύλλα του και το πότισμα αραιώνει.
Πρακτικά, το παράθυρο ανοίγει τον Οκτώβριο και κλείνει τον Δεκέμβριο, ώστε το δέντρο να έχει τέσσερις με πέντε μήνες ήπιου καιρού πριν από το καλοκαίρι, όπως εξηγούμε και στη σελίδα για τη φύτευση φυτών.
Επιλογή είδους για το κλίμα της Αττικής
Το σωστό είδος είναι αυτό που αντέχει τη θέση του χωρίς βοήθεια μετά τα πρώτα χρόνια: ήλιο, ανάκλαση από τοίχους και πλακόστρωτα, αέρα, βάθος χώματος και διαθέσιμο νερό. Η εποχή φύτευσης ακολουθεί το είδος, όπως δείχνει ο πίνακας στην αρχή.
Ποια είδη αντέχουν πραγματικά τις συνθήκες της περιοχής αναλύεται στο άρθρο για τα φυτά που αντέχουν τον ήλιο της Αττικής. Εδώ μετρά κυρίως πότε μπαίνει το καθένα στο χώμα.
Η ελιά είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Τα νεαρά δενδρύλλια φυτεύονται είτε το φθινόπωρο είτε την άνοιξη, ανάλογα με τον κίνδυνο παγετού, και όπου δεν πέφτουν παγετοί προτιμάται το φθινόπωρο.
Τα εσπεριδοειδή είναι η κύρια εξαίρεση. Η καλύτερη εποχή για αυτά είναι μετά τον τελευταίο παγετό της άνοιξης, ενώ τα φυτά σε γλάστρα μπορούν να μπουν σχεδόν οποτεδήποτε. Οι φοίνικες από φυτώριο αγρού φυτεύονται στις αρχές του καλοκαιριού, όταν το έδαφος είναι ζεστό.
Το μέγεθος του ενήλικου δέντρου μετρά όσο και το κλίμα: η απόσταση από τοίχους, σωληνώσεις και πισίνα, και η σκιά που θα ρίχνει σε δέκα χρόνια. Σε νέο κήπο η θέση κάθε δέντρου αποφασίζεται μαζί με τον υπόλοιπο σχεδιασμό, όπως περιγράφει η σελίδα για την κατασκευή κήπων.
Ο λάκκος και το έδαφος
Ο σωστός λάκκος είναι φαρδύς και ρηχός: δύο έως τρεις φορές πιο φαρδύς από την μπάλα ριζών, αλλά όχι βαθύτερος από αυτήν. Οι νέες ρίζες απλώνουν κυρίως στο πλάι, και το χαλαρό χώμα γύρω από την μπάλα είναι εκεί που θα μεγαλώσουν τους πρώτους μήνες.
Πριν μπει στον λάκκο, η μπάλα ελέγχεται. Ό,τι την τυλίγει αφαιρείται, το συρμάτινο πλέγμα κόβεται ή χαμηλώνει ώστε να μην εμποδίζει τις ρίζες, και οι ρίζες που κάνουν κύκλο γύρω από τη γλάστρα ισιώνονται ή κόβονται.
Το χώμα επιστροφής είναι το ίδιο χώμα του κήπου. Ένα πολύ πλούσιο μείγμα μόνο μέσα στον λάκκο κρατά τις ρίζες εκεί, σαν σε γλάστρα, όπως εξηγούμε και στο άρθρο για τη μεταφύτευση. Λίπασμα δεν μπαίνει την ημέρα της φύτευσης.
Στήριξη και προστασία
Τα περισσότερα δέντρα δεν χρειάζονται πάσσαλο. Στήριξη μπαίνει όταν το δέντρο είναι γυμνόριζο ή η θέση έχει δυνατό αέρα, και αφαιρείται μετά τον πρώτο χρόνο ανάπτυξης.
Όταν μπαίνει, το δέσιμο είναι φαρδύ, μαλακό και χαλαρό, ώστε ο κορμός να κινείται λίγο με τον αέρα και να μην πληγώνεται ο φλοιός. Ένα σφιχτό σύρμα που ξεχνιέται στη θέση του κόβει τον φλοιό καθώς ο κορμός παχαίνει.
Η εδαφοκάλυψη κρατά την υγρασία στο χώμα, περιορίζει τα ζιζάνια γύρω από τις νέες ρίζες και κρατά μακριά από τον κορμό το χλοοκοπτικό και τη μεσινέζα. Απομακρύνεται λίγα εκατοστά από τη βάση του κορμού, γιατί σωριασμένη πάνω του κρατά υγρασία στον φλοιό.
Το κλάδεμα μετά τη φύτευση περιορίζεται στα κλαδιά που έσπασαν στη μεταφορά. Το διορθωτικό κλάδεμα περιμένει μία ολόκληρη περίοδο ανάπτυξης.
Πότισμα τον πρώτο χειμώνα
Ένα δέντρο που φυτεύτηκε το φθινόπωρο θέλει συχνό πότισμα τις πρώτες εβδομάδες και αραιό αλλά σταθερό τον χειμώνα, όποτε δεν βρέχει. Η μπάλα ριζών στεγνώνει πιο γρήγορα από το χώμα γύρω της, γι’ αυτό το νερό στοχεύει εκεί.
Ένα πρακτικό πλαίσιο: τις πρώτες δύο με τρεις εβδομάδες πότισμα κάθε δύο με τρεις μέρες, εκτός αν βρέξει αρκετά. Για το υπόλοιπο φθινόπωρο μία φορά την εβδομάδα στις ξερές περιόδους. Τον χειμώνα, με ξερό καιρό και θερμοκρασίες πάνω από το μηδέν, ένα πότισμα κάθε δύο με τρεις εβδομάδες.
Το μέτρο είναι το χώμα και όχι το ημερολόγιο. Πριν από κάθε πότισμα ελέγχεται η υγρασία στο ύψος της μπάλας, γιατί το επιφανειακό χώμα μπορεί να είναι υγρό ενώ η μπάλα έχει στεγνώσει.
Αν το δέντρο ποτίζεται από αυτόματο πότισμα, η ζώνη του μένει ενεργή με αραιό πρόγραμμα όταν το υπόλοιπο δίκτυο κλείνει, όπως περιγράφει ο οδηγός για τη χειμερινή προετοιμασία του αυτόματου ποτίσματος.
Λάθη που κοστίζουν το δέντρο
Πολλά νεαρά δέντρα χάνονται από λάθη της ημέρας της φύτευσης, που φαίνονται μήνες αργότερα. Τα πιο συνηθισμένα είναι λίγα και αποφεύγονται εύκολα:
- Λάκκος βαθύτερος από την μπάλα, με θαμμένο τον λαιμό του κορμού.
- Ρίζες που έκαναν κύκλο στη γλάστρα και μπήκαν στο χώμα όπως ήταν.
- Λίπασμα την ημέρα της φύτευσης.
- Εδαφοκάλυψη σωριασμένη πάνω στον κορμό.
- Πάσσαλος και δέσιμο που μένουν στη θέση τους για χρόνια.
- Βαρύ κλάδεμα αμέσως μετά τη φύτευση.
- Είδος που δεν ταιριάζει στη θέση ή στην εποχή.
Κανένα από αυτά δεν θέλει ειδικά υλικά για να αποφευχθεί. Θέλει προσοχή τη μέρα που ανοίγει ο λάκκος και έναν έλεγχο στο τέλος του πρώτου χρόνου.
Ζητήστε πρόταση φύτευσης
Βλέπουμε τον χώρο, το έδαφος και την έκθεση, και προτείνουμε ποια δέντρα ταιριάζουν, πού μπαίνουν και πότε φυτεύονται.
Συχνές ερωτήσεις
Τι δέντρα φυτεύουμε το φθινόπωρο;
Πότε φυτεύουμε πορτοκαλιές;
Πότε φυτεύεται η ελιά;
Πόσο ποτίζεται ένα δέντρο τον πρώτο χειμώνα;
Σχετικές σελίδες
Ένα δέντρο που φυτεύεται σωστά τον Οκτώβριο κερδίζει έναν ολόκληρο χειμώνα ριζώματος πριν από το πρώτο του καλοκαίρι. Ο φαρδύς λάκκος, ο λαιμός στο σωστό ύψος και το τακτικό πότισμα των πρώτων μηνών κάνουν το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς.
Πηγές
- International Society of Arboriculture (TreesAreGood.org), Planting a Tree. https://www.treesaregood.org/Tree-Owner-Resources/Planting-a-Tree
- N.C. Cooperative Extension, Trees and Shrubs: Why Fall Is the Best Time to Plant. https://beaufort.ces.ncsu.edu/news/trees-and-shrubs-why-fall-is-the-best-time-to-plant/
- UC Statewide IPM Program, Cultural Tips for Growing Citrus. https://ipm.ucanr.edu/home-and-landscape/cultural-tips-for-growing-citrus/
- UF/IFAS Gardening Solutions, Planting Palms. https://gardeningsolutions.ifas.ufl.edu/plants/trees-and-shrubs/palms-and-cycads/planting-palms/
- Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Π. Ρούσσος) και K+S, Η καλλιέργεια της ελιάς. https://www.aua.gr/roussos/Roussos/pdf/OliveBr.pdf