Το πότισμα μεγάλων δέντρων έχει άλλη λογική από το γκαζόν και τα παρτέρια: το νερό πρέπει να πάει εκεί όπου βρίσκονται οι ρίζες που το απορροφούν, να φτάσει σε βάθος και να δίνεται αραιά.
Ένα ώριμο δέντρο δεν ποτίζεται στον κορμό αλλά στην περίμετρο της κόμης και λίγο πιο έξω, εκεί όπου απορροφούν νερό οι ρίζες του. Θέλει λίγες φορές, με πολύ νερό που βρέχει το χώμα σε βάθος 30 έως 45 εκατοστών, το αντίθετο από το γκαζόν. Για τα περισσότερα εγκατεστημένα δέντρα αρκεί ένα βαθύ πότισμα κάθε δύο έως τέσσερις εβδομάδες όταν δεν βρέχει.
Απαντάμε την ίδια ή την επόμενη εργάσιμη. Ζητήστε δωρεάν εκτίμηση

Πού πέφτει το νερό: περίμετρος κόμης, όχι κορμός
Το νερό πρέπει να πέφτει εκεί όπου απορροφούν οι ρίζες, και αυτό δεν είναι η βάση του κορμού. Η πιο ενεργή ζώνη απορρόφησης βρίσκεται στην περίμετρο της κόμης και πέρα από αυτήν, στη γραμμή όπου στάζει η βροχή από τα φύλλα.
Οι περισσότερες ρίζες καλύπτουν έκταση μιάμιση έως τέσσερις φορές το πλάτος της κόμης και μπορούν να φτάσουν τουλάχιστον όσο μακριά είναι το ύψος του δέντρου. Στα όρθια αειθαλή και στα στενά, κωνικά δέντρα φτάνουν περίπου το διπλάσιο του ύψους τους.
| Ζώνη | Τι γίνεται εκεί | Πότισμα |
|---|---|---|
| Βάση του κορμού | Λίγη απορρόφηση νερού. Το νερό και η εδαφοκάλυψη μένουν μακριά, για να μη σαπίσει η βάση. | Όχι |
| Στη μέση της απόστασης ως την άκρη της κόμης | Αρχίζει η ζώνη που αξίζει να βραχεί. Εδώ αφήνεται το λάστιχο με αργή ροή. | Ναι, με αργή ροή |
| Περίμετρος της κόμης | Η πιο ενεργή ζώνη απορρόφησης. Εδώ μπαίνει ο δακτύλιος σταλακτών ή η λεκάνη ποτίσματος. | Ναι, το κύριο σημείο |
| Πέρα από την κόμη | Οι ρίζες συνεχίζουν πολύ πέρα από την κόμη. | Ναι, λίγο έξω από την περίμετρο |
Στην πράξη, η λεκάνη ποτίσματος ή ο δακτύλιος σταλακτών δεν μπαίνει κολλητά στον κορμό. Μια λωρίδα πλάτους περίπου 30 εκατοστών, μισή μέσα και μισή έξω από την περίμετρο της κόμης, μαζεύει το νερό εκεί που χρειάζεται. Η κόμη ανοίγει χρόνο με τον χρόνο, οπότε ένας δακτύλιος που μπήκε όταν το δέντρο ήταν μικρό μπορεί να βρίσκεται πια πολύ κοντά στον κορμό.
Σε τι βάθος πρέπει να φτάνει το νερό
Σε ένα δέντρο το νερό πρέπει να βρέχει το χώμα σε βάθος 30 έως 45 εκατοστών, τρεις φορές βαθύτερα απ’ ό,τι σε ένα γκαζόν, που θέλει 10 έως 15 εκατοστά. Εκεί βρίσκονται οι περισσότερες ρίζες, γιατί σε αυτό το στρώμα υπάρχουν υγρασία, οξυγόνο και θρεπτικά στοιχεία.
Η συνολική ζώνη των ριζών ενός δέντρου μπορεί να φτάσει τα 45 έως 90 εκατοστά. Το νερό όμως που περνά βαθύτερα από τις ρίζες δεν το χρησιμοποιεί κανείς, άρα το πότισμα σταματά όταν βραχεί η ζώνη τους και όχι αργότερα.
Γι’ αυτό το πρόγραμμα του γκαζόν, με τα σύντομα ποτίσματά του, δεν ποτίζει σωστά ένα δέντρο μέσα στον χλοοτάπητα. Σε κήπους με προγραμματιστή, τα δέντρα αξίζει να έχουν δική τους ζώνη στο αυτόματο πότισμα του κήπου, ώστε να παίρνουν πολύ νερό αραιά.
Μετά το πότισμα, μια λεία μεταλλική ράβδος ή ένα μακρύ κατσαβίδι μπαίνει χωρίς κόπο στο νωπό χώμα και σταματά εκεί όπου αρχίζει το ξερό. Έτσι φαίνεται αν το νερό έφτασε στα 30 εκατοστά.
Πόσο νερό θέλει ένα μεγάλο δέντρο
Ένας πρακτικός κανόνας δίνει περίπου 38 λίτρα για κάθε 2,5 εκατοστά διαμέτρου του κορμού, μετρημένης στο ύψος του γονάτου, σε κάθε πότισμα. Ένα δέντρο με κορμό διαμέτρου 20 εκατοστών παίρνει δηλαδή γύρω στα 300 λίτρα. Ο κανόνας χρησιμοποιείται για το πότισμα των δέντρων στους ξερούς μήνες του φθινοπώρου και του χειμώνα, και η ποσότητα μειώνεται όσο νερό δίνουν ήδη η βροχή ή το πότισμα του γκαζόν γύρω από το δέντρο.
Η ποσότητα αλλάζει πολύ με την εποχή. Τα φυτά χρησιμοποιούν τρεις έως πέντε φορές περισσότερο νερό στους ζεστούς, ξερούς και ανεμώδεις μήνες απ’ ό,τι τον χειμώνα. Σε έναν κήπο στην Αττική, η ποσότητα του Ιουλίου δεν είναι η ποσότητα του Νοεμβρίου. Για τα υπόλοιπα φυτά, τα δεδομένα του καλοκαιριού είναι στο άρθρο για το πόσο νερό θέλει ο κήπος τον Αύγουστο.
Το πώς δίνεται το νερό μετρά όσο και το πόσο. Με αργή ροή το χώμα το απορροφά και το νερό κατεβαίνει περίπου 30 εκατοστά, ενώ μια δυνατή ροή τρέχει στην επιφάνεια και χάνεται πριν φτάσει στις ρίζες.
Κάθε πότε ποτίζεται, ανάλογα με εποχή και έδαφος
Στα περισσότερα εγκατεστημένα δέντρα αρκεί ένα βαθύ πότισμα κάθε δύο έως τέσσερις εβδομάδες όταν δεν βρέχει. Το σωστό κριτήριο όμως δεν είναι το ημερολόγιο: το επόμενο πότισμα γίνεται όταν έχουν στεγνώσει τα πρώτα 15 εκατοστά του χώματος.
Τα δέντρα που φυτεύτηκαν πρόσφατα θέλουν πιο συχνό πότισμα, ώσπου να απλώσουν οι ρίζες τους, όπως εξηγούμε στο άρθρο για τη φύτευση δέντρων το φθινόπωρο. Μετά από μια βροχή περίπου 6 έως 13 χιλιοστών, ένα πότισμα αμέσως μετά βοηθά την υγρασία να κατέβει βαθύτερα.
Και το αντίθετο είναι λάθος. Τα συχνά και λίγα ποτίσματα κρατούν το χώμα συνέχεια κορεσμένο, διώχνουν το οξυγόνο από το έδαφος και μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή φθορά ή και θάνατο των ριζών.
Σταγόνες, μπεκ ή λάστιχο: ποιο σύστημα ταιριάζει
Για ένα μεγάλο δέντρο ταιριάζουν τα συστήματα που δίνουν νερό αργά και κοντά στο έδαφος. Τα μπεκ που ψεκάζουν στον αέρα δεν συνιστώνται για δέντρα, γιατί μέρος του νερού χάνεται με τον αέρα και την εξάτμιση.
- Δακτύλιος σταλακτών: γραμμή στάγδην γύρω από την περίμετρο της κόμης, σε δική της ζώνη του προγραμματιστή.
- Πορώδης σωλήνας: απλώνεται σε ομόκεντρους κύκλους με απόσταση 60 έως 90 εκατοστά, χωρίς γραμμές μεγαλύτερες από περίπου 23 μέτρα, για να μην πέφτει η πίεση.
- Λάστιχο με αργή ροή: μένει σε ένα σημείο 30 έως 60 λεπτά και μετακινείται γύρω από το δέντρο, ένα τεταρτημόριο τη φορά. Το λάστιχο στο χέρι σπάνια δίνει αρκετό νερό.
- Υπόγειο πότισμα με ράβδους ή σωλήνες: είναι συνήθως λιγότερο κατάλληλο από το πότισμα στην επιφάνεια. Βοηθά σε απότομες κλίσεις ή σε πολύ σφιχτό έδαφος, όταν μπαίνει λίγα εκατοστά μέσα και δίνει νερό αργά.
Ένα στρώμα ξυλοτεμαχιδίων 7 έως 10 εκατοστών πάνω από τη ζώνη των ριζών μειώνει την εξάτμιση και αραιώνει τα ποτίσματα, αρκεί να μην ακουμπά τον κορμό. Πριν από τα κρύα, ο δακτύλιος σταλακτών περνά από την ίδια χειμερινή προετοιμασία του αυτόματου ποτίσματος με τις υπόλοιπες ζώνες.
Σημάδια ότι το δέντρο παίρνει λάθος νερό
Το λίγο και το πολύ νερό δίνουν σημάδια που μοιάζουν, γι’ αυτό ο έλεγχος ξεκινά πάντα από το χώμα. Ξερό χώμα με κιτρινισμένα φύλλα δείχνει έλλειψη, ενώ χώμα που μένει μόνιμα υγρό δείχνει υπερβολή.
- Λίγο νερό: ξερό χώμα στη ζώνη των ριζών, παλιά φύλλα που κιτρινίζουν ή καφετιάζουν, φύλλα που μαραίνονται ή κατσαρώνουν.
- Πολύ νερό: χώμα που δεν στεγνώνει ποτέ, φύκια ή μανιτάρια στην επιφάνεια.
Τα αειθαλή, πλατύφυλλα ή κωνοφόρα, δείχνουν την έλλειψη νερού πιο αργά από τα φυλλοβόλα. Η καθυστέρηση αυτή μπορεί να κάνει τον ιδιοκτήτη να ποτίσει αργά, όταν η ζημιά δεν γυρίζει πια πίσω.
Όταν το δέντρο ποτίζεται από αυτόματο σύστημα και τα σημάδια εμφανίζονται ξαφνικά, μπορεί να φταίει το ίδιο το δίκτυο, για παράδειγμα ένας σταλάκτης που βούλωσε ή μια διαρροή. Τότε προηγείται η επισκευή του αυτόματου ποτίσματος και μετά κάθε αλλαγή στο πρόγραμμα.
Ζητήστε έλεγχο ποτίσματος για τα δέντρα σας
Ελέγχουμε πού πέφτει το νερό σε κάθε δέντρο, τοποθετούμε ή μετακινούμε τον δακτύλιο σταλακτών σε δική του ζώνη και προσαρμόζουμε το πρόγραμμα στην εποχή.
Συχνές ερωτήσεις
Αξίζει το υπόγειο πότισμα δέντρων;
Μπαίνουν τα δέντρα στο αυτόματο πότισμα;
Αρκεί το πότισμα με σταγόνες για ένα μεγάλο δέντρο;
Πόσο συχνά ποτίζεται ένα μεγάλο δέντρο το καλοκαίρι;
Σχετικές σελίδες
Το πότισμα ενός μεγάλου δέντρου κρίνεται σε τρία σημεία: πού πέφτει το νερό, σε τι βάθος φτάνει και πόσο αραιά δίνεται. Νερό στην περίμετρο της κόμης, χώμα βρεγμένο σε βάθος και έλεγχος της υγρασίας πριν από κάθε νέο πότισμα είναι οι κανόνες που δεν αλλάζουν, όποια κι αν είναι η εποχή.
Πηγές
- University of Arizona Cooperative Extension, Watering Trees and Shrubs. https://extension.arizona.edu/publication/watering-trees-and-shrubs
- Nebraska Extension, Efficient and Effective Tree Watering. https://water.unl.edu/article/lawns-gardens-landscapes/efficient-and-effective-tree-watering/
- Kansas State University Research and Extension, Watering Established Trees and Shrubs. https://bookstore.ksre.ksu.edu/download/watering-established-trees-and-shrubs_MF2801
- Colorado State University Extension, Fall and Winter Watering: During Drought. https://planttalk.colostate.edu/topics/trees-shrubs-vines/1751-fall-winter-watering-drought/
- UC Agriculture and Natural Resources, Save trees first: Tips to keep them alive during drought. https://ucanr.edu/blog/confluence/article/save-trees-first-tips-keep-them-alive-during-drought